همانطور که برای ورود به هر بازاری باید اطلاعات پایه‌ای را داشته باشیم، برای ورود به بازار بورس هم باید با مفاهیم و اصطلاحات کاربردی آشنا شویم. معمولا زمانی که برای ارزش‌گذاری سهام، قیمت یا سود یک سهم مطرح می‌شود، این دو مفهوم Eps و Dps در سهام از معیارهای اصلی به شمار می‌آیند.
معمولا شرکت‌های بورسی برای جذب سرمایه‌گذار نیاز دارند که سود دهی مشخص و قابل قبولی از خود ارائه دهند. این سوددهی به صورت سالانه و به ازای هر واحد سهم نماد آن شرکت محاسبه و بررسی می‌شود. در تحلیل و بررسی گزارش‌های نهایی شرکت‌ها، علی الخصوص برای تحلیلگران بنیادی، دو پارامتر Eps و Dps بسیار قابل اهمیت هستند. در این مقاله می‌خواهیم با مفهوم Eps و Dps در سهام بیشتر آشنا شویم و تفاوت‌های آن‌ها را باهم بررسی کنیم.
در لغت EPS مخفف عبارت Earnings Per Share است. اگر بخواهیم تعریف کوتاهی از EPS بیان کنیم، EPS به سود یک شرکت در ازای هر برگه سهم گفته می‌شود. EPS یکی از پرکاربرد‌ترین مفاهیم بورسی است، زیرا در تحلیل و بررسی سهام یک شرکت، مسئله سود‌سازی برای سرمایه‌گذاران بسیار مهم و قابل اهمیت است. علاوه بر مواردی که گفته شد EPS می‌تواند بر روی قیمت سهام شرکت نیز تاثیر بگذارد و با بررسی آن می‌توان مبنای درستی برای قیمت سهام شرکت بدست آورد. تحلیلگران، متخصصان، سرمایه گذاران حرفه‌ای و مبتدی، در هر شرایطی به شکل مستقیم یا غیر مستقیم با EPS سر و کار دارند و به طرق مختلفی از آن برای ارزیابی سهم استفاده می‌کنند.
برای محاسبه EPS کافی است که کل درآمد یک شرکت (سود پس از کسر مالیات) در پایان سال مالی را بر تعداد سهام آن شرکت تقسیم کرد تا EPS آن شرکت را بدست آورید.
EPS به سه دسته تقسیم می‌شود:
- EPS پیش‌بینی شده
- EPS محقق شده
- EPS تعدیل شده
EPS پیش بینی شده (درآمد پیش بینی شده هر سهم) مقدار سودی است که یک شرکت در ابتدای سال مالی خود پیش بینی کرده که معمولا در انتهای همان سال مالی به آن می‌رسد. شرکت‌های بورسی موظف هستند هر ساله قبل از شروع سال مالی جدید یک پیش بینی از عملکرد مالی خود به بورس ارائه کنند که در آن پیش بینی براساس عملکرد گذشته شرکت و همچنین نظر مدیران و کارشناسان شرکت یک EPS برای سال مالی پیش روی شرکت پیش بینی می‌شود. به این EPS، EPS پیش بینی شده گفته می‌شود. این EPS همانطور که از نامش پیداست، یک پیش بینی است که هنوز محقق نشده که شما می‌توانید با مراجعه به سایت TSETMC آن را به عنوان عددی روبروی EPS شرکت‌ها مشاهده کنید.
EPS محقق شده عبارت است از سود هر سهم که در دوره مالی گذشته به هر سهم تعلق گرفته است.
معمولا حسابداران و مدیران یک شرکت بعد از پایان سال مالی شرکت عملکرد واقعی شرکت را برسی می‌کنند، بعد از محاسبه درآمد‌ها و هزینه‌های شرکت، مبلغی را به عنوان سود خالص و نهایی شرکت اعلام می‌کنند که این سود همان EPS تحقق یافته است. با این تفاصیر EPS تحقق یافته میزان سودی است که شرکت بعد از پایان سال مالی خود به آن می‌رسد.
معمولا به دلیل شرایط اقتصادی، سیاسی و قوانین و مقررات در فصول مختلف تغییراتی در سود اتفاق می‌افتد. EPS تعدیل شده، سود هر سهم که در هر دوره از سال مالی و براساس تغییرات جدید به دست می‌آید. گاهی این سود کمتر و گاهی بیشتر از پیش‌بینی در می‌آید. تعدیل EPS به این معناست که با بررسی مشخص می‌شود سود پیش‌بینی شده کمتر یا بیشتر از مبلغ پیش‌بینی شده درآمده است که به آن EPS تعدیل شده می‌گویند.
هرچه به پایان سال مالی نزدیک می‌شویم، مقدار EPS تعدیل شده به EPS محقق شده هر سهم نزدیکتر می‌شود، چرا که در آن زمان داده‌های واقعی بیشتری از عملکرد شرکت در دست داریم.
کلمه DPS مخفف عبارت Dividend Per Share است. یحس آن قسمتی از EPS است که بین سهامداران شرکت تقسیم می‌شود و درصد سود تقسیمی DPS در بین شرکت‌های مختلف متفاوت است. معمولا هر شرکتی سیاست خاص خود را در تقسیم سود دارند. به عنوان مثال بعضی از شرکت‌ها سود سهام خود را در بین سهامداران تقسیم می‌کنند. بعضی دیگر درصد کمی از سود را تقسیم می‌کنند و بیشتر سود را برای تامین نقدینگی مورد نیاز طرح‌های توسعه‌ای صرف می‌کنند.
سیکل پرداخت DPS به این صورت است که هر شرکت شرایط و زمان پرداخت خود را در اطلاعیه‌ای در سایت CODAL. IR منتشر می‌کنند تا سهامداران در تاریخ تعیین شده، نسبت به دریافت سود نقدی سهام خود اقدامات لازم را انجام دهند.
DPS به کسانی تعلق می‌گیرد که در زمان تشکیل مجمع عمومی، سهامدار شرکت باشند. شرکت‌ها حداکثر تا 8 ماه بعداز زمان مجمع عادی سالیانه فرصت دارند که سود نقدی تعیین شده در مجمع را بین سهامداران تقسیم و توزیع کنند.
سهام
در واقع خود DPS بخشی از EPS است و جنس هر دوری آن‌ها از سود شرکت است که به سهامداران داده می‌شود، اما عمده تفاوت این دو در نابرابری باهم می‌باشد. معمولا مقدار DPS از EPS شرکت کمتر می‌باشد، چرا که شرکت‌ها تمایل دارند بخشی از سود را نزد خود نگهداری کنند و در طرح‌های توسعه شرکت از آن استفاده کنند که این فرآیند در کل به نفع سهامداران شرکت می‌باشد. گاهی اوقات نیز ممکن است به دلایلی DPS از EPS بیشتر شود. به عنوان مثال زمانی که شرکت علاوه بر سود سال جاری، مقداری از سود انباشته سال گذشته را نیز تقسیم کند.