عرضه اولیه ، سودده بی منت
خرید عرضه اولیه سهام شرکت‌ها معمولا به عنوان یکی از راهکارهای جذاب برای شروع سرمایه‌گذاری مستقیم در بورس به تازه‌واردان این بازار معرفی می‌شود. دلیل آن هم آن است که عرضه اولیه‌ها عموما سودده هستند و بازدهی‌های خوبی را نصیب سرمایه‌گذاران خود می‌کنند.
عرضه اولیه ، گذرگاه ورود به بورس
شرکت ها پس از کسب مجوزهای لازم از سازمان بورس و یا فرابورس می‌توانند سهام خود را در بازارسرمایه عرضه کنند. به این نوع سهم‌ها که برای اولین بار در بازار سهام در قیمت و تعداد مشخص عرضه می شوند اصطلاحاً عرضه اولیه سهام آن شرکت گفته می‌شود . به عبارت دیگر ، به درصد مشخصی از کل سهام یک شرکت که در قیمت مشخص برای اولین بار در بازار سهام عرضه می‌شود ، عرضه اولیه یا ipo ( initial public offering) گفته می‌شود. عرضه اولیه سهام شرکت‌ها به معنی تازه‌کار بودن آنها نیست. بلکه به این معناست که آن شرکت به تازگی اجازه خریدو فروش سهام خود در بورس پیدا کرده است. دلیل آنکه عرضه‌های اولیه سودده هستند آن است که آنها معمولا کمتر از ارزش ذاتی خود قیمت‌گذاری می‌شوند. این کار موجب می‌شود تا با اقبال سرمایه‌گذاران مواجه شوند.
چرا عرضه اولیه‌ها سودده هستند؟
عرضه اولیه‌ها اغلب سودده هستند. علت آنست که آنها اغلب کمتر از ارزش ذاتی خود قیمت‌گذاری می‌شوند تا بیشتر مورد اقبال سرمایه‌گذاران قرار گیرند. از طرفی محدودیت در انتشار تعداد سهام برای عرضه و همینطور محدودیت سهمیه هرفرد برای خرید سهام عرضه شده وجود دارد. به همین خاطر این سهم‌ها اغلب تا روزها در صف‌های خرید قفل می‌شوند.
چطور عرضه اولیه‌ها را بخریم؟
اطلاعیه عرضه اولیه شرکتی که قصد عرضه سهام خود را دارد، چند روز قبل از عرضه در سایت سازمان بورس منتشر می‌شود. همچنین سایر اطلاعات مثل تاریخ و ساعت دقیق عرضه، قیمت سهام عرضه شده، سهمیه هرفرد هم در اطلاعیه قابل مشاهدست. هرشخصی که قبلا کدبورسی خود را از یک کارگزاری معتبر دریافت کرده باشد، می‌تواند در عرضه اولیه‌ها شرکت کند. برخی از کارگزاری‌ها امکان خرید عرضه اولیه اتوماتیک و خرید اعتباری را برای مشتریان خود فراهم کرده‌اند که باعث می‌شود تا سرمایه‌گذاران با خیال راحت در این طرح سودده مشارکت داده‌شوند. اما به طور کلی 2 روش مرسوم برای خرید عرضه اولیه در بازارسهام وجود دارد. یکی روش ثبت سفارش و دیگری روش بوک بیلدینگ.
روش اول ، ثبت سفارش :
در این روش شرکت‌ها تعداد سهام منتشر شده جهت عرضه اولیه ، سهمیه هرفرد برای خرید سهام و قیمت هر سهم خود در بازار را اعلام می‌کنند . سرمایه‌گذاران هم می‌توانند با توجه به این اطلاعات، سفارش خود را ثبت کنند. از آنجایی که ممکن است تعداد سهام عرضه شده از مقدار تقاضا شده کمتر باشد، اولویت زمانی اهمیت پیدا می‌کند. بدین صورت که کسانی که سفارش خود را ثبت کرده‌اند، در اولویت خرید سهام قرار می‌گیرند.
روش دوم ، بوک بیلدینگ :
در این روش برخلاف روش قبلی اولیت زمانی ثبت سفارش مدنظر نیست بلکه اولویت قیمتی اهمیت دارد. در این روش اولویت با کسانی است که بیشترین قیمت را در بازه قیمتی مشخص شده پیشنهاد داده‌اند.
چه زمانی عرضه اولیه خود را بفروشیم؟
سوالی که اغلب در ذهن سرمایه گذاران تازه وارد به بازار ایجاد می‌شود آن است که تا کی عرضه اولیه خود را نگه داریم؟بهترین زمان برای فروش آن چه موقع است؟ جواب این سوال تا حدودی به مدت زمان انتظاری و سطح ریسک پذیری شما بستگی دارد. افراد ریسک گریز که حفظ نقدینگی برایشان در کوتاه مدت اهمیت دارد، معمولا با متعادل شدن روند خرید و فروش سهم( در واقع به محض آنکه صف خرید از بین رفت) سهم خود را به فروش می‌رسانند. اما کسانی که اغلب دید بلندمدت به سرمایه‌گذاری خود دارند، با بررسی بنیاد شرکت مورد نظر، بررسی روند بازار و بررسی رفتار سهامداران عمده شرکت، تصمیم به نگهداری و یا فروش سهم خود می‌گیرند. با نگاه به کارنامه عرضه‌های اولیه، متوجه می‌شویم آنها در بلند مدت بازدهی بیشتری را عاید سرمایه‌گذاران صبور خود کرده‌اند.
تفاوت عرضه اولیه و پذیره نویسی
در بازار سرمایه مفهوم دیگری به عنوان پذیره‌نویسی هم وجود دارد که از جهاتی مشابه عرضه اولیه است. اما تفاوت‌های اساسی میان آن دو وجود دارد.
عرضه‌های اولیه عموما برای شرکت‌های فعال و باسابقه انجام می‌گیرد. اما پذیره‌نویسی برای شرکت‌های درحال تاسیس انجام می‌شود که هنوز فعالیت و سابقه‌ای از خود به ثبت نرساندند.
از طرفی در پذیره‌نویسی، سهام به قیمت اسمی خود پذیره‌نویسی می‌شوند ولی در عرضه اولیه‌ها قیمت‌های سهام کشف می‌شوند.
همچنین پذیره‌نویسی سهام به دلیل نداشتن شرایط لازم برای درج در بورس، در بازار خارج از بورس انجام می‌شود.
علی‌رغم باور عمومی سودده بودن عرضه اولیه‌ها ، گاهی برخی از آنها نیز زیان‌ده بوده‌اند. به همین خاطر در خرید این نوع سهم‌ها نیز باید با بررسی دقیق، جانب احتیاط را رعایت کرد. در آخر خالی از لطف نیست، نگاهی به رشد قیمتی عرضه اولیه‌های سال 99 بیاندازیم.
تغییرات قیمت عرضه اولیه‌های سال 99
| نام شرکت | نماد | زمان عرضه | قیمت عرضه | قیمت فعلی |
| شرکت سرمایه‌گذاری صبا تامین | صبا | 20 فروردین | 12000 ریال | 8750 ریال |
| شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی | شستا | 27 فروردین | 8600 ریال | 13600 ریال |
| شیر پاستوریزه پگاه گیلان | غگیلا | 10 اردیبهشت | 12507 ریال | 24897 ریال |
| شرکت مجتمع صنایع لاستیک یزد | پیزد | 31 اردیبهشت | 40353 ریال | 73746 ریال |
| شرکت پلیمر آریاساسول | آریا | 7 خرداد | 65119 ریال | 108421 ریال |
| شرکت سرمایه‌گذاری پویا | وپویا | 4 تیر | 4100 ریال | 4395 ریال |
| شرکت سرمایه‌گذاری سیمان تامین | سیتا | 11 تیر | 15750 ریال | 14480 ریال |
| لیزینگ پارسیان | ولپارس | 18 تیر | 3200 ریال | 4040 ریال |
| رایان هم افزا | رافزا | 24 تیر | 25000 ریال | 75027 ریال |
| تولید نیروی برق آبادان | آبادا | 1 مرداد | 15500 ریال | 12250 ریال |
| صنعتی زر ماکارون | غزر | 8 مرداد | 39750 ریال | 22810 ریال |
| توسعه مسیر برق گیلان | بگیلان | 8 مرداد | 24000 ریال | 19159 ریال |
| شرکت پتروشیمی ارومیه | شاروم | 14 مرداد | 6300 ریال | 14990 ریال |
| تامین سرمایه امین | امین | 15 مرداد | 10400 ریال | 7600 ریال |
| شرکت کشاورزی و دامپروری ملارد شیر | زملارد | 21 مرداد | 21000 ریال | 29011 ریال |
| بهساز کاشانه تهران | ثبهساز | 22 مرداد | 2200 ریال | 2220 ریال |
| شرکت تهیه توزیع غذای دنا آفرین فدک | گدنا | 28 مرداد | 6000 ریال | 22460 ریال |
| شرکت برق و انرژی پیوند گستر پارس | بپیوند | 11 شهریور | 18500 ریال | 10980 ریال |
| توسعه و عمران امید | ثامید | 19 شهریور | 1750 ریال | 1763 ریال |
| سرمایه گذاری گروه مالی سپهر صادرات | وسپهر | 30 شهریور | 10100 ریال | 9320 ریال |
| صنایع چوب خزر کاسپین | چخزر | 11 آذر | 25000 ریال | 38474 ریال |
| شرکت سرمایه گذاری کوثر بهمن | وکبهمن | 18 آذر | 14484 ریال | 10842 ریال |
| شرکت پتروشیمی بوعلی سینا | بوعلی | 19 آذر | 41430 ریال | 61540 ریال |
| شرکت سپیدار سیستم آسیا | سپیدار | 17 دی | 39800 ریال | 18206 ریال |
| زغال سنگ پرورده طبس | کزغال | 15 بهمن | 20500 ریال | 37394 ریال |
| شرکت فرآوری معدنی اپال کانی پارس | اپال | 6 اسفند | 12500 ریال | 22350 ریال |